Thế giới quan của tôi

Einstein từng có một cuốn sách mang tên “Thế giới quan của tôi”, tập hợp những bức thư, bài viết và diễn văn công khai của ông. Trong đó có một bài viết trùng tên với tựa sách. Tôi cũng muốn viết một bài về “Thế giới quan của tôi”.

Mục đích của bài viết này, trước hết là để sắp xếp lại những suy nghĩ hiện tại của tôi; thứ hai là để ghi lại những điều vô cùng quan trọng đối với bản thân, dùng để tự kiểm điểm, tự rèn luyện, và để nhắc nhở mình trong những lúc xuống tinh thần, rằng đâu là sức mạnh giúp tôi kiên trì tiến bước, đâu là con đường của tôi. Tôi hy vọng mình sẽ không lạc lối, sẽ luôn giữ được lòng dũng cảm và sự tò mò.

Thêm vào đó, dù tuổi đời còn khá trẻ, nhưng tôi tin rằng mình đã đi một chặng đường rất dài trong hành trình phát triển tâm trí và cảm xúc. Tôi đã vượt qua bao núi cao biển rộng, chiêm ngưỡng những cảnh đẹp tuyệt trần của thế gian, khám phá những vùng đất chưa ai đặt chân tới, nếm trải niềm vui của sự tìm tòi và khám phá, cảm nhận nỗi cô đơn từ sâu thẳm vũ trụ, trải qua những nỗi đau xé lòng, cảm nhận sự vô thường của lòng người, và cả hơi ấm từ những cái ôm chân thành chạm đến trái tim. Trong một thời gian dài, tôi vẫn luôn có cảm giác rằng bên trong thân xác trẻ trung này của mình, có rất nhiều linh hồn trú ngụ, và một trong số đó, mang một sức nặng đặc biệt, chính là một lão nhân trí tuệ đã trải qua biết bao thăng trầm cuộc đời. Tôi thường tự nhận mình là một ẩn sĩ giữa lòng thành phố, một người tu hành.

Nếu có độc giả nào đó tình cờ tìm thấy sự đồng cảm, nguồn động viên hay cảm hứng từ những dòng này, thì đó cũng là điều vô cùng tuyệt vời.

Chính trị

Tôi chưa bao giờ tự nhận mình là một phần của bất kỳ quốc gia hay dân tộc nào. Tôi xem mình như một công dân toàn cầu, thậm chí là một người ngoài hành tinh. Tôi thuộc về tự nhiên, bầu trời, đại dương và vũ trụ.

Từ khi tôi bắt đầu có ký ức, sự cô độc đã luôn ở bên cạnh, nhưng tôi chưa bao giờ cảm thấy cô đơn. Tôi xa lánh đám đông và tập thể, chưa bao giờ có ý định hòa nhập, cũng chẳng mảy may hứng thú với bất kỳ câu chuyện vĩ đại nào. Tôi thích tự mình giải trí, giỏi tự mình giải trí, và tận hưởng niềm vui khám phá. Tôi có thể tìm thấy niềm vui trong mọi sự vật, hiện tượng. Tôi giỏi trong việc nhận ra và học hỏi những ưu điểm từ người khác, dù là những người xung quanh, những nhân vật như ngọn hải đăng ở xa xăm, hay những tia sáng lấp lánh trong sách sử. Tôi luôn học được rất nhiều điều từ mọi người.

Từ nhỏ, tôi đã nhận thức sâu sắc về sự may mắn của mình. Một buổi chiều nọ khi còn học cấp hai, tôi đã liệt kê hàng chục điều may mắn trong sổ tay và luôn biết ơn vì điều đó. May mắn lớn nhất của tôi chính là được sinh ra trong một thời đại hòa bình và một khu vực tương đối yên ổn. Tuy nhiên, là một người phụ nữ sinh ra từ một làng quê hẻo lánh, tôi không sở hữu nhiều tài sản. Những năm trước tuổi đi học, tôi sống cùng ông bà, làm việc từ bình minh đến hoàng hôn. Dù không có nhiều, thậm chí còn ít hơn so với nhiều người bạn đồng trang lứa tôi quen biết, nhưng từ nhỏ tôi vẫn luôn biết ơn những gì mình có và cảm thấy mãn nguyện.

Tôi từng đọc trong Luận ngữ rằng: “Một mẹt cơm, một gáo nước, ở nơi ngõ hẻm nghèo nàn, người khác khó chịu đựng được nỗi lo, nhưng Nhan Hồi vẫn không thay đổi niềm vui của mình.” Tôi tin mình cũng là người như vậy.

Tôi đề cao sự phát triển tự do của mỗi cá nhân, và phản đối mọi quyền lực hạn chế tự do hợp pháp của con người. Tôi ủng hộ tự do ngôn luận, phản đối chế độ toàn trị và độc tài. Con người có quyền tự do bày tỏ quan điểm chính trị, và có quyền tự do không phải sống trong sợ hãi.

Tôi cho rằng nhiệm vụ cơ bản của chính phủ là bảo đảm quyền công dân trong khuôn khổ hiến pháp dân chủ, sử dụng tiền thuế một cách hợp lý dưới sự giám sát của người dân, và mưu cầu phúc lợi cho xã hội. Tôi khao khát được sống trong một xã hội mà mọi người đều có thể an cư lạc nghiệp, người già được phụng dưỡng, trẻ nhỏ có nơi nương tựa. Dĩ nhiên, ngoài đời thực không tồn tại một xã hội không tưởng (utopia), mà chỉ có thể cố gắng đạt được sự cân bằng tốt nhất có thể trên mọi phương diện. Và nền tảng của sự cân bằng này chính là chế độ dân chủ, vì nó có khả năng tự điều chỉnh và cải thiện không ngừng. Chính phủ độc tài thiếu cơ chế tự điều chỉnh hiệu quả và liên tục, thiếu cơ chế giám sát mạnh mẽ, thiếu sự phân quyền tam quyền phân lập thực sự. Ngay cả khi liên tục xâm phạm quyền sống, tài sản, an ninh và tự do của công dân, nó cũng không có cơ chế tự điều chỉnh và phanh hãm, đó là một mối hiểm họa an ninh tiềm ẩn rất lớn. Quyền lực của chính phủ quá lớn không phải là điều tốt.

Tôi không hoàn toàn ủng hộ việc bãi bỏ án tử hình, nhưng cũng phản đối việc lạm dụng nó, nhìn chung tôi giữ thái độ trung lập. Mặc dù tôi tin rằng quyền được sống là quyền tự nhiên của con người, và không ai, kể cả chính phủ, có thể tước đoạt sinh mạng của người khác. Tuy nhiên, vì đã tìm hiểu về những tội ác ghê tởm của một số tội phạm có nhân cách phản xã hội trong lịch sử, tôi cho rằng người đóng thuế có quyền quyết định không lãng phí một khoản lớn tiền thuế để nuôi dưỡng những kẻ tội phạm này. Hơn nữa, nếu những kẻ đó vượt ngục, chúng sẽ gây ra mối hiểm họa khôn lường cho tính mạng và tài sản của công dân. Do đó, án tử hình cần được hạn chế nghiêm ngặt, không nên lạm dụng, và chỉ áp dụng trong những trường hợp cực kỳ nghiêm trọng, gây tổn hại trên diện rộng; trong các trường hợp khác, không nên dễ dàng tước đoạt sinh mạng của tội phạm.

Tôi ủng hộ việc hợp pháp hóa an tử, nhưng phải có những điều kiện hạn chế nghiêm ngặt. Giả sử nếu tôi mắc bệnh nan y, tôi mong muốn mình có thể chủ động rời bỏ thế giới một cách đàng hoàng, thay vì phải chịu đựng nỗi đau vô tận trên giường bệnh. Tuy nhiên, một quốc gia hay khu vực cần cân nhắc kỹ lưỡng khi triển khai hợp pháp hóa an tử, dựa trên sự phát triển xã hội, trình độ dân trí và giáo dục của địa phương. An tử không thể bị lạm dụng.

Tôi ủng hộ việc hợp pháp hóa hôn nhân đồng giới. Mặc dù tôi cho rằng hôn nhân là một thể chế lạc hậu, nhưng khi đa số người trên thế giới đều có quyền kết hôn, thì cộng đồng thiểu số tính dục cũng nên có quyền tương tự. Hơn nữa, một tờ hôn thú không chỉ mang lại sự công nhận tình cảm ở cấp độ xã hội, mà còn cho phép người bạn đời có quyền ký tên trong các ca phẫu thuật lớn, được luật hôn nhân bảo vệ và phân chia tài sản, không cần tốn thêm chi phí thuê luật sư làm các thủ tục công chứng rườm rà và tốn thời gian. Ít nhất cho đến hiện tại, đây vẫn là một lựa chọn tiện lợi, nhanh chóng và có hiệu quả kinh tế cao.

Tôi phản đối việc hợp pháp hóa mại dâm và mua bán nội tạng. Tôi biết rằng dù tôi ủng hộ hay phản đối, mại dâm sẽ không biến mất, vì bản chất con người là như vậy. Nhưng tôi phản đối việc hợp pháp hóa mại dâm, đó là quan điểm của tôi. Một mặt, mại dâm gây ra những tổn thương khó lường về thể chất và tinh thần cho những người tham gia. Việc hợp pháp hóa mại dâm sẽ tiếp tay cho các ngành công nghiệp xám và đen liên quan hoành hành mạnh mẽ hơn, làm gia tăng nạn buôn người – những thực tế đã tồn tại ở các quốc gia hiện đang hợp pháp hóa mại dâm. Mặt khác, khi tình dục có thể được mua bán hợp pháp bằng tiền, điều này sẽ thúc đẩy sự vật hóa con người, làm tổn hại tâm hồn một số người, khiến họ chỉ theo đuổi những ham muốn bản năng mà bỏ qua việc tìm kiếm và xây dựng các mối quan hệ bình đẳng, đầy yêu thương. Đó là một con đường không lối thoát.

Tôi phản đối chiến tranh và mọi hành vi cổ súy chiến tranh, phản đối những cuộc chiến tranh chủ động phát động dưới bất kỳ danh nghĩa nào. Chiến tranh vô cùng tàn khốc, vượt xa sức tưởng tượng của con người, trong khi hòa bình lại vô cùng quý giá. Những người sinh ra trong thời bình thường quên mất điều này, đó là lý do lịch sử cứ lặp lại. Tôi cho rằng việc phân chia con người thành các đẳng cấp dựa trên bất kỳ lý do nào, là khởi nguồn của nhiều tội ác lớn, bao gồm chiến tranh, thảm sát, diệt chủng, v.v. Tôi xem hành vi thanh lọc cái gọi là “dân số cấp thấp” là một tội ác.

Sau khi đọc cuốn “Người phụ nữ vô hình”, hàng loạt sự thật được liệt kê trong sách đã phơi bày hiện trạng đáng báo động về quyền lợi của phụ nữ bị bỏ qua, bị đối xử bất bình đẳng ở nhiều khu vực trên thế giới. Điều đó khiến tôi nhận ra rằng hoàn cảnh của phụ nữ trong thế giới thực còn nghiêm trọng hơn rất nhiều so với những gì tôi từng biết. Tôi hy vọng tất cả những điều này sẽ luôn nhắc nhở tôi trên con đường đời, để tôi có thể làm điều gì đó trong khả năng của mình.

Tôi tin rằng con người cần có niềm tin, dù là tin vào tôn giáo, hay tin vào Chân - Thiện - Mỹ, tin vào công lý, tin vào sự thật. Người không có niềm tin dễ dàng bị cuốn theo dòng đời, trở thành những cái xác không hồn. Niềm tin giúp con người tìm lại phương hướng ngay cả khi lạc lối. Bất kể môi trường có tối tăm đến đâu, ánh sáng của niềm tin cũng sẽ xuyên qua bóng tối và u ám, soi rọi, đồng hành cùng chúng ta tiến bước.

Phản đối mọi hình thức khinh miệt

Có rất nhiều người dùng “chuỗi khinh thường” về trường học để chọn trường, dùng “chuỗi khinh thường” về ngành học để chọn chuyên ngành, dùng “chuỗi khinh thường” về nghề nghiệp để chọn nghề. Tính cách của họ là gì, sở thích và đam mê của họ là gì, giá trị quan của họ ra sao – tất cả đều trở nên không quan trọng. Cuộc đời họ dường như đã được đặt vào một khuôn mẫu ngay từ khi sinh ra, và mỗi ngày sau đó chỉ là diễn một vở kịch theo một kịch bản rập khuôn.

Từ xưa đến nay, mục đích học hành của người Trung Quốc thường rất thực dụng. Các khẩu hiệu thường là học để cầu công danh lợi lộc, học để quốc gia hưng thịnh, chứ không phải học để thỏa mãn sự tò mò. Nhiều người cũng theo đuổi những mục tiêu rập khuôn: nhà cửa, xe cộ, vợ chồng, con cái, và những cuộc đua so sánh không hồi kết.

Tôi không hề khao khát một cuộc đời rập khuôn như vậy. Tôi sẵn sàng trở thành một người khác biệt, và tôi không sợ hãi khi trở thành một người khác biệt.

Tôi phản đối mọi hình thức trịch thượng, bao gồm nhưng không giới hạn ở các “chuỗi khinh thường” đa dạng, thái độ kiêu ngạo tự cho mình hơn người, cũng như những lời chỉ trích và ép buộc đạo đức từ cái gọi là “đỉnh cao đạo đức”. Khoan dung với người, nghiêm khắc với mình – đạo đức là để tự ràng buộc bản thân, chứ không phải để đòi hỏi người khác.

Tuyên bố phòng ngừa tranh cãi: Mọi điều tôi nói đều là để tự răn mình. Tôi có thể bày tỏ sự thông cảm và thấu hiểu đối với con người và hành vi trong mọi hoàn cảnh, nhưng không thể ngưỡng mộ. Không ngưỡng mộ không có nghĩa là chỉ trích, mà chỉ đơn giản là “mỗi người một sở thích”, một lẽ thường tình.

Tôi không thích nhìn lên hay nhìn xuống người khác, cũng không thích bị người khác nhìn lên hay nhìn xuống. Tôi theo đuổi sự bình đẳng tuyệt đối về nhân cách, không phân biệt chủng tộc, tuổi tác, giới tính, xu hướng tính dục, v.v. Tôi tôn trọng bất kỳ ai, xem họ là những cá thể bình đẳng như mình, điều này không cần bất kỳ tiền đề nào, không cần phải “giành được sự tôn trọng của tôi”. Đây là cài đặt mặc định của tôi. Tuy nhiên, nếu ai đó làm điều mà tôi vô cùng khinh bỉ, có lẽ họ sẽ mất đi sự tôn trọng của tôi. Về nhân cách thì vẫn bình đẳng, nhưng tôi chỉ đơn giản là không thích, và chắc chắn sẽ không tiếp xúc hay xây dựng mối quan hệ.

Chức năng bình luận trên mạng xã hội đã tạo cho nhiều người chưa phát triển hoàn thiện một ảo giác rằng nó tương đương với việc “để lại đánh giá sau khi mua hàng”. “Tôi đã mua món đồ này thì có quyền viết đánh giá, tôi lướt thấy thông tin này thì có thể đánh giá bạn theo bất kỳ góc độ hay cách thức nào.” Bản chất của các comment (bình luận) phải là công cụ để giao tiếp và trao đổi, chứ không phải là những review (đánh giá) để thể hiện sự yêu ghét hay phán xét.

Tự do và Hạnh phúc

Đối với tôi, việc đưa ra những quyết định quan trọng không phải là điều khó khăn hay cần phải suy đi tính lại nhiều lần. Với tôi, tự do là điều tối quan trọng, kế đến là niềm vui đi kèm với tự do, và cả sự hứng thú khi khám phá. Tôi có thể dành rất nhiều thời gian để suy nghĩ, xây dựng hệ thống giá trị của bản thân, sau đó chỉ tốn một ít thời gian để đưa ra quyết định, rồi lại dành một khoảng thời gian dài để thực hiện, bởi vì tôi biết rõ nguyên tắc quan trọng nhất đối với mình là gì.

Tôi chọn dành phần lớn năng lượng để tập trung vào bản thân, thay vì chú ý đến người khác. Tôi chọn dồn phần lớn năng lượng vào việc suy nghĩ và hành động, chứ không phải sự do dự, chần chừ. Chỉ trích thì dễ dàng (kể cả chỉ trích từ vị thế đạo đức cao), chỉ là gõ phím với cảm giác tự mãn mà thôi. Còn việc thực sự làm những điều khó khăn, như thử thách và hiện thực hóa bản thân, như tạo ra những thứ phi thường, như mở rộng ảnh hưởng và thành lập quỹ từ thiện để mang lại sự giúp đỡ thật sự cho những người cần, thì lại rất khó. Và tôi chắc chắn sẽ chọn những con đường khó khăn ấy.

Tôi sẽ chọn rời bỏ những môi trường không tự do, những mối quan hệ khiến tôi cảm thấy gò bó, không thoải mái. Với tôi, tự do và hạnh phúc là hai khái niệm bổ trợ, cùng tồn tại và cùng diệt vong. Đối với tôi, niềm vui mà không có tự do thì không phải là niềm vui, còn tự do mà không có niềm vui thì hoàn toàn không tồn tại.

Tự do bao gồm tự do tư tưởng, tự do kinh tế và tự do nhân cách. Đó là quyền tự do nói không với bất cứ điều gì mình không muốn làm.

Tôi tự do hơn về mặt cảm xúc so với bản thân trong quá khứ. Trước đây, tôi từng chống lại nỗi buồn, cho rằng đó là biểu hiện của sự yếu đuối. Sau khi trải qua nhiều lần thăng trầm cảm xúc, rơi vào trầm cảm kéo dài, và chạm đến vực sâu, tôi hiểu sâu sắc tầm quan trọng của việc để cảm xúc được tự do tuôn chảy. Dù là vui hay buồn, ta đều cần thừa nhận cảm xúc thật của mình. Chối bỏ sẽ không làm tổn thương biến mất, dám thừa nhận cũng là một dạng dũng khí, và chỉ sau khi thừa nhận, vết thương mới có cơ hội lành lại.

Đối với cá nhân, việc chỉ kéo dài tuổi thọ không có ý nghĩa gì, bởi vì dù là ai đi chăng nữa, chất lượng cuộc sống ở giai đoạn cuối đời (từ vài năm đến vài chục năm) đều khá tệ. Thay vì kéo dài tuổi thọ, chúng ta nên nghĩ nhiều hơn về cách nâng cao chất lượng cuộc sống.

Không khí vui vẻ thật sự rất dễ lây lan, không phải là kiểu vui đùa ngây ngô, mà là một cảm giác tràn đầy năng lượng và sức sống. Nghĩ lại thì đôi khi khi giao tiếp với mọi người, tôi cũng ở trong trạng thái rất lạc quan như vậy. Hạnh phúc cũng là một nghệ thuật sống, phải biết cách khám phá vẻ đẹp trong những điều bình dị hàng ngày, luôn tò mò, có chút hài hước, biết thưởng thức cái đẹp, chân thành – như vậy cũng có thể coi là một nghệ sĩ nhỏ rồi.

Cuộc đời và Vận may, Ý nghĩa của sự kiên trì

Sau khi đọc quá nhiều hồi ký của người nổi tiếng, những câu chuyện về những người tài năng và thành đạt, tôi hiểu sâu sắc tầm quan trọng của quá trình phát triển lịch sử, vận may và năng khiếu đối với thành công của mỗi cá nhân. Nhưng khi chuyển sang góc nhìn cá nhân, mức độ nỗ lực của những vĩ nhân trong các câu chuyện ấy cũng vượt xa người bình thường và những người đồng hành của họ. Đúng vậy, có quá nhiều người may mắn hơn bạn, tài năng hơn bạn và nỗ lực hơn bạn. Nếu bạn không ngừng tiến lên trên con đường này, bạn chắc chắn sẽ gặp những người như vậy.

Chuyển sang góc nhìn chủ quan cá nhân của tôi, điều tôi có thể nắm bắt là thời gian và hành động của chính mình. Điều tôi có thể kiểm soát và thay đổi là bản thân tôi. Lịch sử có tiến trình của lịch sử, và tôi có sự chủ động của riêng mình. Tôi xin nhấn mạnh lại, đây là một tư duy tự giác. Tôi sẽ không vì điều này mà chỉ trích người khác không nỗ lực (điều này vi phạm nguyên tắc bình đẳng đã nói ở trên), mà là yêu cầu bản thân, đừng đơn giản quy kết thành công của người khác là “may mắn”. Mặc dù đối với đại đa số mọi người, đây là một loại thuốc an thần tâm lý rất hiệu nghiệm, nhưng đừng dừng lại ở đó; hãy nhìn thấy nhiều hơn thế. Nếu tôi chỉ dừng lại ở đây, tôi sẽ không bao giờ tiến bộ.

May mắn là một đòn bẩy. Quan trọng hơn may mắn chính là khả năng phát hiện và nắm bắt vận may, bởi vì 0 nhân với 10.000 cũng bằng 0. Tôi phải nỗ lực hết mình để tăng cường đòn bẩy này, để vận may chủ động tìm đến tôi. Nắm bắt được đòn bẩy chính là nắm giữ chìa khóa làm chủ vận mệnh của mình, không phải bị động chấp nhận, mà là chủ động thay đổi.

Nếu tỷ lệ thành công khi thử một việc là 10%, giả sử việc này không tốn kém gì, thì xác suất thành công ít nhất một lần trong 10 lần thử liên tiếp là 65.13%, trong 20 lần thử liên tiếp là 87.84%, và trong 38 lần thử liên tiếp, xác suất thành công ít nhất một lần có thể đạt đến 98%.

Hơn nữa, con người rất giỏi trong việc học hỏi và trưởng thành từ sai lầm, thất bại; tiếp thu kinh nghiệm sai lầm trong quá khứ, rồi thực hiện lần thử tiếp theo. Bạn sẽ thấy tốc độ trưởng thành của mình nhanh đến kinh ngạc, và tỷ lệ thành công của mỗi lần thử sẽ không ngừng tăng lên cùng với kinh nghiệm. Vì vậy, trên thực tế, số lần thử cần thiết để đạt được tỷ lệ thành công 98% sẽ ít hơn nhiều so với ước tính ban đầu.

Đây chính là ý nghĩa của sự kiên trì, cũng là ý nghĩa của việc không để những khó khăn không lường trước đánh bại mình. Hơn nữa, trên thế giới có rất nhiều việc mà chi phí cho những lần thử liên tiếp lại rất nhỏ. Điều quan trọng là phải phát hiện và chủ động tìm kiếm những cơ hội thực sự, sau đó không ngừng thử nghiệm và kiểm chứng.

Cuộc sống là trò chơi của những người dũng cảm, chỉ khi dốc hết sức mình, ta mới có thể đạt được tất cả.

Quản lý rủi ro

Quản lý rủi ro không chỉ là một khái niệm trong lĩnh vực đầu tư. Muốn sống một cuộc đời tốt đẹp, ta nên đặt quản lý rủi ro lên hàng đầu. Mắc lỗi không đáng sợ, con người mắc lỗi là điều tất yếu, nhưng phải thông qua việc xây dựng một hệ thống nhận thức và thực thi tốt, để loại bỏ khả năng cuộc đời sụp đổ không thể đứng dậy được nữa. Các sự kiện thiên nga đen chắc chắn sẽ xảy ra, và xác suất xảy ra của chúng cao hơn nhiều so với những gì người ta tưởng tượng. Một sự kiện “trăm năm có một” không có nghĩa là 100 năm mới xuất hiện một lần, mà là mỗi năm đều có 1% xác suất xảy ra.

Cùng với sự nâng cao nhận thức, tôi dần nhận ra rằng nhiều việc tôi vẫn làm bấy lâu nay thực chất đều thuộc về quản lý rủi ro. Bởi vì điều tôi luôn theo đuổi là tự do, nhưng trên thực tế, tự do và quản lý rủi ro lại là những thứ tương tự nhau. Rủi ro thấp đi kèm lợi nhuận cao là một dạng tự do; chi phí thấp nhưng lợi ích cao là tự do; rủi ro thấp, chi phí thử nghiệm thấp, khả năng chấp nhận sai sót cao là tự do. Tâm lý tốt nghĩa là có khả năng bao dung cao đối với bản thân và người khác, đó cũng là một dạng tự do cảm xúc. Có tự do làm điều mình muốn, và tự do không làm điều mình không muốn.

Phía trước đã đề cập rằng từ góc độ xác suất, kiên trì là có ý nghĩa, nhưng đánh bạc thì khác. Chẳng hạn, xác suất trúng số một lần thấp hơn nhiều so với 1%, và nó không tăng lên theo kinh nghiệm. Đó là một trò chơi có kỳ vọng âm; chỉ cần chơi đủ số lần, phá sản là điều tất yếu.

Quản lý tốt rủi ro cá nhân, rủi ro gia đình và rủi ro cho thế hệ mai sau, thực chất đều là biểu hiện của tình yêu. Quản lý rủi ro cho người thân không phải là để họ sống trong nhà kính, mà là thực hiện các biện pháp phòng ngừa có hệ thống, bao gồm khám sức khỏe định kỳ, thường xuyên giao tiếp trong cuộc sống, quản lý rủi ro và phân bổ tài sản hợp lý, phát hiện vấn đề kịp thời và sớm nhất có thể, thay vì chờ đến khi mọi thứ đã muộn màng mới hối hận không kịp.

Về mối quan hệ thân mật và tình yêu đích thực

Người hiện đại có lẽ đã đánh giá quá cao giá trị của tình yêu, đồng thời lại đánh giá thấp sức mạnh và khả năng chữa lành mà một tình yêu đẹp có thể mang lại.

Theo tôi, thứ tự sức mạnh/khả năng chữa lành/hạnh phúc mà các trạng thái quan hệ khác nhau có thể mang lại cho con người là:

Tình yêu tuyệt vời > Trạng thái độc thân tự chủ >> Mối quan hệ thân mật bình thường >> Mối quan hệ thân mật tồi tệ

Tôi không thể đưa ra một định nghĩa chính xác cho tình yêu, nhưng tôi có thể khẳng định rằng, tình yêu đích thực chắc chắn không phải là một khuôn mẫu hay một công thức rập khuôn, không phải là một danh sách hàng chục điều có thể liệt kê, và việc thỏa mãn danh sách đó không có nghĩa là tình yêu đích thực.

Tình yêu đích thực phải là một thứ mà trước khi bạn thực sự gặp nó, bạn hoàn toàn không thể hình dung nó trông như thế nào, hình dáng ra sao, và cũng không thể tưởng tượng nó sẽ mang lại cho bạn trải nghiệm gì. Cho đến khi bạn gặp nó, bạn biết đây là một điều đủ đặc biệt, nhưng bạn đã lật giở hết từ điển và các cuốn sách lớn, tìm kiếm mọi cuộc phỏng vấn liên quan, nhưng vẫn không thể diễn tả tốt trải nghiệm của mình. Bạn chỉ có thể tạm thời định nghĩa nó là “tình yêu” với một chút lo lắng. Theo thời gian trôi đi, bạn từ chỗ bất an về định nghĩa này dần trở nên tin tưởng, và cuối cùng là hoàn toàn vững tin.

Một tình yêu đẹp không chỉ lay động cảm xúc của bạn, mà còn phải là một liều thuốc an thần tinh thần cực kỳ hiệu quả. Vì vậy, tôi chắc cũng rất yêu thích việc đọc sách, suy nghĩ, nghiên cứu, vẽ tranh và chụp ảnh.

Mặc dù Open Relationship (quan hệ mở) nghe có vẻ thú vị, nhưng tôi vẫn khao khát nhất một mối quan hệ lâu dài, một đối một. Đó là mối quan hệ mà sau nhiều năm bên nhau, khi nhìn bạn, trong mắt tôi vẫn lấp lánh những vì sao, và khi nhắc đến bạn với người khác, tôi vẫn không kìm được nụ cười. Dù trong mắt thế tục bạn có thể không phải là người xuất sắc nhất, nhưng chắc chắn bạn cũng là một người tuyệt vời, và trong mắt tôi, bạn là sự tồn tại đặc biệt nhất. Trời có muôn vàn vì sao, nhưng tôi chỉ yêu say đắm một ngôi sao mà thôi.

Và tôi cho rằng trên thế giới, chỉ có rất ít người có trình độ tâm lý và EQ cực kỳ cao mới có thể đồng thời yêu nhiều người và xử lý các mối quan hệ một cách khéo léo. Dù là Open Relationship hay đa ái, đó đều là những điều vô cùng khó khăn. Tất cả những người khác, phần lớn chỉ là mượn danh nghĩa đó để hẹn hò lừa dối; nếu ai đó đề xuất một cuộc hôn nhân mở giữa chừng, rất có thể họ đã ngoại tình rồi.

Điều quý giá nhất trên đời này không gì hơn một tấm lòng chân thành, và trong những tấm lòng chân thành ấy, hiếm có nhất chính là tấm lòng thuần khiết có thể nhìn thấu tâm hồn người khác.

Vì sao tình yêu đích thực khó tìm? Một phần lớn nguyên nhân là vì tấm lòng chân thành khó gặp. Trước hết phải có “chân” (thật), sau đó mới có “ái” (yêu). Có người chỉ có “chân” mà không có “ái”, có người chỉ có “ái” mà không đủ “chân”. Cả hai phải hòa quyện vào nhau mới đạt đến cảnh giới tình yêu đích thực. Bạn cần chân thành, và còn phải đáng yêu, vậy thì bạn thật đáng yêu.

Điều tôi ngưỡng mộ nhất

Tôi không bị thu hút bởi những người có nội tâm không đủ mạnh mẽ. Tôi thích những nhân cách mạnh mẽ, có sức sống bền bỉ, gu thẩm mỹ tốt, không kiêu ngạo cũng không tự ti, xuất sắc nhưng không thích khoe khoang, tử tế và không hung hăng, cùng với những đặc điểm đặc biệt khác thường. Họ có sự tò mò không mệt mỏi, tầm nhìn phi thường, và luôn nghiêm túc cống hiến cho sự nghiệp mà mình đam mê.

Và một điểm rất quan trọng nữa: hãy thành thật với bản thân và với người khác.

Điều tôi ngưỡng mộ nhất chính là “con người lý tưởng của tôi”. Tôi tự thấy mình có thể đạt được khoảng 85% những điều trên, điều này cũng cho thấy tôi thực sự yêu thích bản thân mình. Không quan trọng người khác có đánh giá tôi hay đánh giá tôi như thế nào, điều đó sẽ không làm lung lay vị trí của tôi trong lòng mình. Không liên quan đến việc một sự việc cụ thể nào đó đúng hay sai, có thể nói đây là nền tảng của sự tự tin về nhân cách, và mọi phong cách, cách thức làm việc khác đều được xây dựng trên nền tảng này.

Một người chỉ nhìn thấy những gì họ muốn thấy, chứ không phải thế giới thực. Mỗi người đều bị ảnh hưởng bởi những định kiến của riêng mình.

Nhưng tôi chỉ mong muốn trở thành một người đáng yêu, bởi vì người đáng yêu sẽ nhìn thấy một thế giới đáng yêu.

Những phẩm chất con người tôi trân trọng nhất: Dũng cảm, Tử tế, Chân thành.

Tôi nghĩ một dấu hiệu quan trọng cho sự trưởng thành nhân cách của một người là liệu họ có thể thực sự nhận ra sự tồn tại của người khác hay không. Nhận ra rằng mình không phải là trung tâm của thế giới, không ai có nghĩa vụ phải đáp ứng nhu cầu của mình mọi lúc mọi nơi, không ai có nghĩa vụ phải thích và công nhận mình. Tôi quan tâm, yêu thương những người xung quanh không phải với mục đích để được họ yêu thích, mà là vì họ là những người quan trọng đối với tôi. Tôi quan tâm đến việc họ có phiền muộn hay không, và hy vọng họ có thể hạnh phúc.

Mục đích chính của việc tôi học hỏi và trưởng thành để trở thành phiên bản tốt hơn, xuất sắc hơn của chính mình cũng không phải để nhận được sự ngưỡng mộ và công nhận từ người khác, mà là vì việc học hỏi và trưởng trưởng thành mang lại niềm vui. Dù một người có xuất sắc đến đâu, mạnh mẽ đến đâu, ít khuyết điểm đến đâu, người khác vẫn có quyền không thích họ, nếu không sẽ hình thành sự kiểm soát thụ động. Cần phải nhận thức được sự tồn tại của người khác, mọi người đều bình đẳng, mỗi người có những nhu cầu khác nhau. Mỗi người đều phải trải qua giai đoạn trưởng thành này, và khi đó, phần lớn phiền muộn sẽ tan biến.

Giá trị quan là một tiêu chuẩn thẩm mỹ

Sự đồng điệu về thẩm mỹ quan trọng hơn sự tương đồng về sở thích, và nó cũng phân biệt con người rõ ràng hơn; con người được phân loại theo thẩm mỹ. Thẩm mỹ theo nghĩa rộng thực chất không chỉ bao gồm quan điểm về “liệu một tác phẩm cụ thể nào đó có đẹp hay không”, mà còn bao gồm cả quan điểm của bạn về những điều trừu tượng, giá trị quan, v.v., thể hiện ở việc bạn có đồng tình với những quan điểm đó hay không.

So với sự nhất quán về “tam quan” (thế giới quan, giá trị quan, nhân sinh quan), sự đồng điệu về thẩm mỹ là một cấp độ trừu tượng cao hơn. Có thể một người chưa hiểu rõ một sự vật nào đó, nhưng nếu họ đã có tiêu chuẩn thẩm mỹ của riêng mình, thì khi lần đầu tiên tìm hiểu về sự vật đó, họ sẽ hình thành phán đoán giá trị của riêng mình. Những người có thẩm mỹ đồng điệu sẽ đưa ra kết quả khá tương đồng trong các phán đoán giá trị tương tự.

Sở thích tương đồng có thể không dẫn đến tình bạn, bởi vì mọi người có thể có nhiều điểm xung đột, sớm muộn gì cũng sẽ đường ai nấy đi.

Ngược lại, với sự đồng điệu về thẩm mỹ, khi A chia sẻ một điều đẹp đẽ cho B, B cũng có thể phần nào cảm nhận và hiểu được vẻ đẹp của điều đó, mà không cần phải có cùng sở thích. Họ thực chất đã gặp nhau ở ngã ba đường và đang cùng đi trên một con đường.

Phong cách dùng từ ngữ của một người cũng có thể thể hiện gu thẩm mỹ của họ. Có người viết văn như thơ như họa, biểu đạt chân thành đáng yêu, trong khi có người lại dùng từ ngữ thô tục, khiến người ta nghi ngờ liệu đó có phải là ngôn ngữ của con người hay không. Nếu phong cách diễn đạt trực tuyến ẩn danh và ngoài đời thực tương đối nhất quán, có thể coi là “tri hành hợp nhất”, người đó tương đối đáng tin cậy. Nếu ngôn ngữ và hành vi trực tuyến ẩn danh của một người thô tục, bất kể người đó ở trạng thái nào ngoài đời, thì người ta cũng chỉ muốn tránh xa.

Theo tôi, phẩm chất quan trọng nhất mà một người sáng tạo xuất sắc nên có là khả năng cảm nhận siêu việt và một trái tim có thể khám phá Chân - Thiện - Mỹ. Những yếu tố khác như ham muốn biểu đạt, khả năng sáng tạo hay gu thẩm mỹ đều không phải là huyền học, mà là những kỹ năng có thể học hỏi và rèn luyện. Nhưng phẩm chất đầu tiên thì không thể có được chỉ bằng nỗ lực. Nếu bạn cho rằng sáng tạo là huyền học, thì đó chỉ là vì bạn chưa hiểu sâu sắc về bản chất của sáng tạo mà thôi.

Tôi cảm thấy cuộc đời mình là một hành trình theo đuổi cái đẹp: những lý thuyết tối thượng tuyệt vời, nhân cách tốt đẹp, phong cảnh mỹ miều, món ăn ngon miệng… vẻ đẹp ẩn chứa trong khoảnh khắc và vĩnh cửu, trong sự bình thường và vĩ đại, trong thực tại và ảo ảnh, trong thiện và ác, trong khuất phục và đấu tranh. Nếu tạm thời không tìm thấy, tôi sẽ tự mình tôi luyện, tự tạo ra tác phẩm của riêng mình. Tôi là một người quan sát, một người thưởng thức, và cũng là một người sáng tạo.

Sau này, tình cờ tôi đọc được những lời tương tự mà Chu Quang Tiềm đã viết:

Bản thân cuộc đời vốn là một loại hình nghệ thuật rộng hơn. Lịch sử cuộc đời của mỗi người chính là tác phẩm của chính họ. Tác phẩm này có thể là nghệ thuật, cũng có thể không phải là nghệ thuật, giống như một khối đá thô, người này có thể đẽo gọt thành một bức tượng vĩ đại, còn người khác lại không thể khiến nó “thành hình”. Sự khác biệt hoàn toàn nằm ở thiên tính và sự tu dưỡng. Người biết sống chính là nghệ sĩ, và cuộc sống của họ là một tác phẩm nghệ thuật. — Chu Quang Tiềm 《Bàn về Cái đẹp》

Tôi là một cái cây

Trạng thái “vô dụng” là tự do nhất, tôi không đòi hỏi ai, cũng không bị ai đòi hỏi. Tôi vô cùng yêu thích cuốn “Tiêu Dao Du” của Trang Tử. Tôi vẫn luôn nói muốn trở thành một cái cây, thực chất là một cái cây như vậy: một cái cây vô dụng, một cái cây tự do tự tại, một cái cây lớn lên tùy thích không ai quấy rầy.

“Nay ông có một cây đại thụ, lo rằng nó vô dụng. Sao ông không trồng nó ở nơi không có gì, nơi hoang dã rộng lớn, thong dong đi lại bên cạnh nó, tiêu dao nằm ngủ dưới bóng nó? Không bị búa rìu chặt phá, không bị vật gì làm hại, vô dụng thì còn có gì phải khổ não nữa!”

Dĩ nhiên, xét về mặt vật lý, tôi chắc chắn có mối liên hệ mật thiết với thực vật; những ngày có nắng, tâm trạng tôi rạng rỡ, còn không có nắng thì dễ u sầu.

Tôi cũng vô cùng yêu thích cây bách trong “Walden” (Một mình sống trong rừng) như sau:

Tôi đọc trong tác phẩm “Vườn Hồng” của nhà thơ Ba Tư cổ đại Saadi rằng: “Người ta hỏi một hiền nhân rằng, Đấng Tối Cao đã tạo ra nhiều loại cây quý, tất cả đều cao lớn và sum suê, nhưng chỉ có cây bách không bao giờ kết trái lại được gọi là cây tự do, điều này có bí mật gì?

Hiền nhân đáp: Mỗi cây đều có mùa ra hoa kết trái cố định của mình, trong thời gian đó cành lá xum xuê, hoa trái đầy cành, sau đó lại héo úa tàn tạ; cây bách thì không liên quan đến hai trạng thái này, nó luôn xanh tươi tốt um, và đây chính là đặc tính của người tự do, hay người không bị ràng buộc bởi tôn giáo – đừng để tâm hồn bạn vướng bận những thứ phù du, dễ thay đổi; bởi vì dù dòng dõi Caliph có bị diệt vong, sông Tigris vẫn sẽ chảy qua Baghdad: Nếu bạn dư dả, hãy hào phóng như cây chà là; nếu bạn không có của cải dư thừa để cho đi, thì hãy như cây bách, sống một cuộc đời tự do.” —— 《Walden》

Thế giới quan của tôi

Để kết thúc bài viết, tôi xin trích dẫn lại một đoạn trong “Thế giới quan của tôi” của Einstein:

Từ trước đến nay, việc theo đuổi Chân - Thiện - Mỹ đã soi sáng con đường của tôi, không ngừng ban cho tôi lòng dũng cảm, giúp tôi hân hoan đối mặt với cuộc đời. Nếu không có tình bạn tri kỷ đồng điệu, nếu không tập trung khám phá thế giới khách quan, cái thế giới mà trong lĩnh vực nghệ thuật và nghiên cứu khoa học mãi mãi không thể với tới, thì cuộc sống đối với tôi sẽ chẳng còn ý nghĩa gì. Từ thuở ấu thơ, những mục tiêu tầm thường mà người đời theo đuổi – tài sản, thành công bề ngoài và những hưởng thụ xa hoa – tôi đều khinh thường.

Tôi cũng nguyện lấy đó làm châm ngôn soi sáng cuộc đời mình.

Nghèo thì lo thân mình, giàu thì giúp đời.

Tôi biết mình không thể diễn đạt “Thế giới quan của tôi” một cách toàn diện, có lẽ sau này sẽ còn bổ sung, sửa đổi, nhưng cái sườn lớn hiện tại sẽ không thay đổi. Những điều này cũng sẽ là nền tảng tinh thần của tôi, soi sáng con đường tôi bước. Tôi biết rằng có những tư tưởng này đồng hành, dù có bạn bè hay không, tôi cũng sẽ không bao giờ thực sự cô đơn.

Hậu ký

Khi viết bài này, đồng hồ của tôi đã nhiều lần cảnh báo nhịp tim bất thường và quá cao. Tôi luôn như vậy, khi chìm đắm vào việc gì đó, tôi thường quên hết mọi thứ xung quanh, quên cả thời gian và địa điểm. Chiều Giáng Sinh, tôi viết những dòng này bên bàn đầy nắng, từ sáng đến tối. Mặt trời lặn về phía núi Phú Sĩ, màn đêm buông xuống, và ánh đèn trong các khu dân cư rộng lớn dần hiện lên. Bầu trời dần tối đi, nhưng ngọn lửa trong tôi vẫn cháy ổn định, phát ra ánh sáng kiên định, dịu dàng và không chói mắt.